17 Kasım 2026, Salı
5° Bingöl · Az bulutlu 11° / 4°
Eğitim

Uzmanı uyardı: Çocukların başarısında ders kadar karakter ve ahlak da önemli

Çocuklara yönelik yoğun ödev yükü ve ailelerin akademik başarı beklentilerinin psikolojik baskıya dönüştüğüne dikkat çeken Psikolojik Danışman ve Rehber Öğretmen Muhammed Beşir Özçelik “Bu dünyaya sadece ders çalışıp meslek sahibi olmak için gelmedik. Çocuğumuzu yalnızca akademik alanda değil, ahlakıyla, karakteriyle ve manevi değerleriyle de doyurmak gerekiyor. Önceliğimiz iyi bir insan yetiştirmek olmalı, gerisi zamanla kendiliğinden gelecektir.” dedi.

· Güncelleme: 16 Kasım 2026 19:01

Günümüzde eğitim hayatında akademik başarının giderek daha fazla ön plana çıkarılması, çocukların gelişiminde oyun, dinlenme, spor ve sosyal faaliyetlerin geri planda kalmasına neden olabiliyor.

İlkokuldan liseye kadar farklılık gösteren ödev uygulamaları, öğrencilerin bireysel kapasiteleri ve ihtiyaçları gözetilmeden verilen yoğun çalışmalarla birleştiğinde hem çocuklar hem de ebeveynler açısından önemli bir stres kaynağına dönüşebiliyor.

Konuyla ilgili İLKHA mikrofonuna değerlendirmelerde bulunan Psikolojik Danışman ve Rehber Öğretmen Muhammed Beşir Özçelik, çocukların eğitim hayatında akademik başarının tek ölçüt olarak görülmemesi gerektiğini belirterek ödev yükü, ebeveyn beklentileri, fiziksel aktiviteler ve manevi değerlerin çocuk gelişimindeki önemine dikkat çekti.

Çocukların yalnızca meslek sahibi olmaları için yetiştirilmemesi gerektiğini vurgulayan Özçelik, eğitimde temel önceliğin iyi, ahlaklı ve karakterli bireyler yetiştirmek olması gerektiğini ifade etti.

"Yoğun ödevler çocuklarda tükenmişlik ve çaresizlik duygusu oluşturabiliyor"

Öğretmenlerin ve okulların ödev verme yöntemlerinin birbirinden farklı olabildiğini, bunun da öğrenciler ve ebeveynler üzerinde baskı oluşturduğunu söyleyen Özçelik “Öncelikle ödev süreciyle ilgili ilkokuldan liseye kadar olan dönemi ele aldığımızda en yakından gözlemlediğimiz durumlardan biri, öğretmenlerin verdiği ödevlerin farklılık göstermesidir. Bir okulda bir öğretmen belirli bir tür ödev verirken başka bir okulda veya başka bir öğretmen tamamen farklı bir çalışma verebiliyor. Bu durumda öğrenciler verilen ödevleri yapmakta zorlanabiliyor. Öğrenci ödevini yapamadığında ise ebeveynler strese giriyor. Bu durumda da sanki ödevi anne-baba yapmak zorundaymış gibi bir his oluşuyor. Sonuçta anne-baba kendisini kötü hissediyor ve ‘Acaba kötü bir anne-baba mıyım?’ diye düşünmeye başlıyor." diye belirtti.

"Anne-babalar da bu süreçte ciddi anlamda strese giriyor"

Ödevin çokluğu ile azlığı arasındaki dengenin iyi kurulması gerektiğini belirten Özçelik "Günümüzde maalesef akademik bilgi ön planda tutulurken diğer değerler geri planda kalıyor. Sadece akademik başarıya odaklanıldığı için birçok kişi bu stresin içine giriyor. Geçmişte Milli Eğitim Bakanlığı, belirli dönemlerde ödevlerin sınırlandırılması ve performans ödevlerinin düzenlenmesi gibi uygulamalarla bu soruna çözüm bulmaya çalıştı ancak istenilen seviyeye tam olarak ulaşılamadı. Verilen ödevler çok fazla olduğunda öğrenci bunları yapmakta zorlanıyor. Bu durum zamanla tükenmişlik, ‘Ben bunu yapamam.’ düşüncesi ve çaresizlik hissi oluşturuyor. Anne-babalar da bu süreçte ciddi anlamda strese giriyor. Çocuğunun tembel olduğunu veya bu işi başaramayacağını düşünerek konuyu kapatabiliyor. Böylece çocuğu o alandan tamamen uzaklaştırabiliyoruz. Ödevin çokluğu ile azlığı arasındaki dengeyi iyi kurmak gerekiyor. Bu denge sağlanamadığında maalesef geri dönüşü zor, hatta kalıcı zararlar ortaya çıkabiliyor.” şeklinde aktardı.

"Oyun ve spor ihmal edildiğinde çocuğun gelişimi olumsuz etkileniyor"

Özçelik, çocukların yalnızca akademik başarıya yönlendirilmesinin fiziksel ve psikolojik gelişimleri açısından önemli sorunlar doğurabileceğine dikkat çekerek şunları aktardı:

“Günümüzde en fazla sıkıntı yaşadığımız durumlardan biri de anne-babaların tamamen akademik odaklı hareket etmesidir. Aileler çocuklarının iyi bir meslek sahibi olmasını, atanmasını ve para kazanmasını istiyor. Bu uğurda çocuğun oyun oynamasına, sosyal ve sportif faaliyetlere katılmasına neredeyse hiç yer verilmiyor. Çocukların oyun alanı bulamamasının nedenlerinden biri de elbette teknoloji bağımlılığıdır. Öğrencinin elinde telefon olduğunda ‘Dışarı çıkıp oyun oynayayım, spor yapayım’ düşüncesi maalesef yeterince oluşmuyor. Okullarımız da fiziksel aktiviteleri yeterince teşvik etmiyor. Beden eğitimi derslerine verilen önem de gerçekten çok az. Sonuç olarak öğrenci nefes alamıyor, rahatça fiziksel aktivite yapamıyor. Bunun sonucunda obezite gibi fiziksel sorunlar ortaya çıkabiliyor. Psikolojik açıdan da beyin dinlenemiyor, rahat bir nefes alamıyor. Vücut doğal ihtiyaçlarını karşılayamadığında öğrenci bu olumsuzluklardan uzaklaşamıyor ve tükenmişlik, kaygı gibi sorunlar yaşayabiliyor. Fiziksel ve ruhsal açıdan yeterince desteklenemeyen öğrenci zamanla akademik olarak da başarısız olmaya başlayabiliyor. Oysa başarının sırrı çok açık. Dünyadaki eğitim bilimcilerin de vurguladığı gibi spor ve hareket olmadan eğitimde istenilen başarıya ulaşmak mümkün değildir. Spor, beyni gerçekten besleyen en önemli faaliyetlerden biridir.” ifadelerini kullandı.

"Akademik başarı baskısı çocukta sevilmek için başarılı olma düşüncesi oluşturuyor"

Ailelerin çocuklarından sürekli yüksek not ve akademik başarı beklemesinin çocuklarda başarısızlık korkusu, özgüven eksikliği ve kaygıya neden olabileceğini ifade eden Özçelik “Anne-babaların beklentileri genellikle tamamen akademik başarı üzerine kuruluyor. Çocuğa ‘Sınavdan yüksek not aldın mı, iyi bir yeri kazandın mı?’ diye soruluyor. Bütün ilgi bu noktada yoğunlaşınca öğrenci şu düşünceye kapılıyor: ‘Beni sevmeleri için yüksek not almalıyım. Sevilmem, başarılı olmamla doğru orantılı.’ Böyle düşünen öğrenci bütün enerjisini yalnızca derslere ve akademik başarıya harcamaya başlıyor. Ancak her öğrencinin kapasitesi aynı olmayabiliyor. Bazen çeşitli nedenlerle öğrenciler ailelerinin istediği başarıya ulaşamayabiliyor. Bunun sonucunda öğrencide özgüven eksikliği, kaygı ve sürekli bir stres hali ortaya çıkıyor. Çünkü ortada tek bir hedef bulunuyor ve o hedefe ulaşamama korkusu sürekli baskı oluşturuyor. Üstelik öğrenci, ‘Ailemin beni sevmesinin tek şartı başarılı olmam. Başaramazsam sevilmem’ şeklinde yanlış bir düşünceye kapılabiliyor." dedi.

Özçelik "Bu duygu zamanla öğrencinin kendisinden ve hayattan uzaklaşmasına neden olabiliyor. Aile bunu açıkça ifade etmese bile çocuk bu beklentiyi derinden hissedebiliyor. Bu his nedeniyle kendisini sürekli yetersiz görebiliyor. Peki, bu durumda anne-babalar nasıl davranmalı? Elbette akademik anlamda belli bir beklentinin ve seviyenin olması gerekiyor. Bunu inkar etmiyoruz. Ancak akademik beklentinin yanı sıra spor faaliyetleri, sosyal gelişim, ahlaki ve manevi değerler de en az akademik başarı kadar önemsenmeli. Eğer çocuğun bütün hayatı yalnızca okul ve dersler üzerine kurulursa tüm dengeler altüst olur.” diye konuştu.

"Çocuğun ahlaki ve manevi gelişimi de akademik başarısı kadar önemli"

Ebeveynlerin çocuklarının geleceğine ilişkin beklentilerini yalnızca iyi bir okul kazanmak ve meslek sahibi olmakla sınırlandırmaması gerektiğini vurgulayan Özçelik, eğitim hayatında zaman zaman ailelerle yaptığı görüşmelerde çocukların ahlaki ve manevi gelişimlerine ilişkin olumlu değerlendirmelerin akademik beklentilerin gölgesinde kalabildiğini gözlemlediğini belirtti. Bazı ebeveynlerin çocuklarının karakteri, değerleri ve davranışlarından ziyade gelecekteki mesleki konumlarına odaklanabildiğini ifade eden Özçelik, bu yaklaşımın çocuklara verilen değer algısını da olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekti.

"Türkiye şartlarında geçim ve iş kaygısı yaşandığını elbette biliyoruz"

Çocukların yalnızca doktor, mühendis veya başka bir meslek sahibi olmaları üzerinden değerlendirilmesinin doğru olmadığını belirten Özçelik, şöyle devam etti:

“Doktor olacak bireyler yetiştiriyoruz ancak çoğu zaman bunun ötesindeki değerler göz ardı ediliyor. Çoğu ailede tek beklenti şu: ‘Mühendis olsun, doktor olsun.’ Peki, o çocuk büyüdüğünde anne-babasına karşı vefalı olmayacak, saygısız davranacak olursa ne olacak? Bugünkü neslin bu duruma gelmesinde bizim de maalesef payımız var. Çünkü biz sürekli şu mesajı veriyoruz: ‘Vefa önemli değil, ahlak önemli değil, din ve maneviyat önemli değil; sadece başarılı ol, iyi para kazan.’ Çocuklar da bu mesajı alıyor ve içselleştiriyor. Sonunda ne manevi değerleri ne de vefayı bilen, yalnızca maddi değerleri önemseyen bireyler olarak karşımıza çıkıyorlar. Ardından da onları suçlamaya başlıyoruz. Oysa asıl sorumluluk çoğu zaman biz ebeveynlere ait. Çünkü bir insana neyi değerli görmesini öğretirseniz o da buna göre gelişir. Evet, Türkiye şartlarında geçim ve iş kaygısı yaşandığını elbette biliyoruz ve bunu anlayışla karşılıyoruz. Ancak şunu unutmamalıyız: Öncelikle çocuğumuzun okulu sevmesini ve öğrenmeyi sevmesini sağlamalıyız. Bir çocuk okulu severse zaten başarılı olacaktır. Onun okulu sevmesini sağlamak için de biraz rahat bırakmayı bilmeliyiz."

Özçelik "Ödevini elbette yapacağız, destek olacağız ancak çocuk bıkkınlık noktasına geldiğinde bu durumu öğretmeniyle değerlendirmeliyiz. Gerekirse öğretmeniyle görüşerek orta bir yol bulmalıyız. Her öğretmenin her zaman doğru uygulamayı yapacağı veya verilen her ödevin mutlaka eksiksiz tamamlanması gerektiği gibi bir kural yok. Çünkü biz çocuğumuzu 24 saat tanırken öğretmeni onu günde ancak birkaç saat görebiliyor. Herkesin gözünden kaçabilecek bazı durumlar olabilir. Bu nedenle dengeli bir yaklaşım izlemeli, çocuk yorulduğunda dinlenmesine de izin vermeliyiz.” diye belirtti.

"Önceliğimiz iyi bir insan yetiştirmek olmalı"

Açıklamasının sonunda çocukların yalnızca ders çalışıp meslek sahibi olmaları için yetiştirilmemesi gerektiğini vurgulayan Özçelik “En önemlisi de şu: Bu dünyaya sadece ders çalışıp meslek sahibi olmak için gelmedik. Çocuğumuzun yalnızca akademik alanda değil; ahlakı, karakteri ve manevi değerleri bakımından da doyurulması gerekiyor. Bunları yerli yerinde tuttuğumuzda inanın akademik başarı da zaten kendiliğinden gelecektir. Sonucu değil, süreci önemsemeliyiz. Sabırlı olmalıyız. Unutmayalım ki önceliğimiz iyi bir insan yetiştirmek olmalı; gerisi peyderpey kendiliğinden gelecektir.” dedi. (İLKHA)

Bu haberi paylaş